Liên kết website
Phiếu thăm dò
Thái độ phục vụ đội ngũ y bác sỹ đối với bệnh nhân

Trực tuyến
Đang online : 8
Tháng này : 6,687
Tháng trước : 10,024
Tổng cộng : 71,713
Truyền thông- Giáo dục sức khoẻ
  Dinh Dưỡng
Dinh dưỡng cho người đột quỵ - 03:26:26 PM | 07/12/2014
Sau khi đột quỵ, người bệnh thường gặp nhiều di chứng, nặng thì hôn mê, nhẹ thì yếu hay liệt nửa người, không tự ăn uống được mà phải nuôi dưỡng qua ống thông, hoặc nhẹ hơn thì cũng có rối loạn khả năng nhai nuốt, cần phải có chế độ dinh dưỡng đặc biệt.
 
 
I.   NHU CẦU DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH ĐỘT QUỴ:
 
1.   Nhu cầu năng lượng:
 
Đối với người bệnh nằm tại giường, không đi lại được thì chỉ cần cung cấp khoảng 25 - 30 kcal/kg cân nặng cơ thể/ngày. Chất tinh bột và chất béo là 2 nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể.
 
Trung bình mỗi ngày cần cung cấp khoảng 1300Kcal - 1500 kcal cho người có cân nặng trung bình 50kg.
 
 2.   Nhu cầu chất đạm:
 
Cần đảm bảo chất đạm 1g/kg cân nặng cơ thể/ngày. Tổng lượng chất đạm cần khoảng 50g - 60g /ngày.
 
II.   NGUYÊN TẮC NUÔI ĂN NGƯỜI ĐỘT QUỴ:
 
1.      Đối với người bệnh tự ăn được:
 
Trường hợp nhẹ, người bệnh vẫn còn ăn đường miệng được nhưng có rối loạn nuốt, thì cần chú ý các điểm sau :
 
-            Dịch đặc dễ nuốt hơn.
 
-            Thức ăn ấm hay lạnh dễ nuốt hơn.
 
-            Nên ăn và nuốt thật chậm, từng ít một.
 
-            Nếu ăn thịt nên ăn thịt hầm nhừ hay các loại thức ăn có nước sốt.
 
-            Ăn nhiều bữa nhỏ đầy đủ dinh dưỡng.
 
2.      Đối với người bệnh phải nuôi ăn qua ống thông:
 
Nuôi dưỡng qua ống thông là một nhu cầu cần thiết cho những bệnh nhân bị đột quỵ không thể ăn qua đường miệng, người bệnh cần phải được hỗ trợ dinh dưỡng nhờ vào một ống thông để đưa thức ăn xuống tận dạ dày.
 
Thức ăn được chế biến để nuôi qua ống thông cần phải lỏng để chảy được qua ống và không gây tắc nghẹt ống nhưng vẫn đảm bảo đủ năng lượng, đủ chất đạm, chất béo, đủ vitamin, chất khoáng…
 
Do nhu cầu nước của người bệnh giới hạn ở mức 2-3 lít, vì vậy lượng thức ăn cho qua ống thông cũng không vượt quá thể tích này. Vì vậy, nếu người bệnh có nhu cầu năng lượng cao thì cần được chế biến đặc biệt để đảm bảo đủ nhu cầu nhưng vẫn không bị dư nước.
 
Đối với người bệnh nằm trong bệnh viện thì hầu hết việc nuôi ăn qua ống thông đều do khoa dinh dưỡng đảm trách, nhưng khi xuất viện mà vẫn còn ăn qua ống thông thì gia đình phải tự lo. Vì vậy việc hướng dẫn cho gia đình biết cách chế biến thức ăn, cách cho ăn, cách xử trí những vấn đề thường gặp khi nuôi ăn qua ống thông là rất cần thiết.
 
2.1.   Các loại thức ăn cho qua ống thông:
 
Có thể dùng các sản phẩm chế biến công nghiệp như sữa hoặc bột dinh dưỡng cao năng lượng hoặc cũng có thể tự nấu súp xay theo hướng dẫn.
 
Có thể chọn một trong các chế độ ăn qua ống như: chế độ sữa, chế độ bột dinh dưỡng, chế độ súp xay hoặc chế độ kết hợp 2 hoặc 3 loại trên.
 
Để tiện lợi, kinh tế nhưng vẫn đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, ta có thể chọn công thức nuôi ăn xen kẽ sữa, bột dinh dưỡng và súp xay.
 
Ví dụ :    6 giờ: cho người bệnh uống sữa
 
9giờ: cho người bệnh ăn bột dinh dưỡng
 
12giờ: cho người bệnh ăn súp xay
 
15giờ: cho người bệnh ăn súp xay
 
18giờ: cho người bệnh ăn bột dinh dưỡng
 
 21giờ: cho người bệnh uống sữa
 
Nên dùng các loại sữa và bột dinh dưỡng có đậm độ dinh dưỡng cao, có đầy đủ và cân đối các thành phần dinh dưỡng (ví dụ: sữa Ensure, sữa Isocal, sữa Enaz Plus, bột dinh dưỡng Enaz…)
 
Tránh dùng sữa tươi, sữa đặc có đường, sữa đậu nành… vì không đảm bảo đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết khi nuôi ăn qua ống (chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ trong những trường hợp bệnh lý đặc biệt).
 
Lưu ý:
 
-            Một số người bệnh không dung nạp được sữa, khi dùng sữa dễ bị tiêu chảy thì đổi sữa sang dùng bột dinh dưỡng cao năng lượng, súp xay hoặc một loại sữa đặc biệt theo hướng dẫn cuả bác sĩ.
 
-            Những trường hợp nuôi ăn dài ngày, hoặc hoàn cảnh kinh tế khó khăn thì  thay sữa bằng bột dinh dưỡng.
 
-            Có thể thay súp xay bằng bột dinh dưỡng hoặc sữa nếu không có thời gian thực hiện súp xay.
 
-            Một số bệnh lý đặc biệt như tiểu đường, suy thận, lọc thận… người chăm sóc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng để có chế độ dinh dưỡng phù hợp.
 
2.2.   Liều lượng ăn:
 
Liều lượng thông thường cần đạt 1500kcal/ngày (tương đương 1500ml/ngày). Lượng thức ăn trong ngày được chia đều cho các cử ăn, trung bình mỗi cử từ 250ml - 300 ml. Nên bắt đầu cho ăn với lượng ít và tăng dần lên trong vài ngày nếu mới bắt đầu cho ăn qua ống.
 
Ví dụ: Bệnh nhân 50kg, bị đột quỵ, tình trạng chung ổn định nhưng vẫn chưa ăn được và cần tiếp tục nuôi dưỡng qua ống thông tại nhà. Nhu cầu năng lượng trung bình là 1500kcal/ngày  tương đương 1500ml pha theo đúng hướng dẫn. Mỗi ngày cho ăn 6 lần (6 giờ - 9 giờ - 12 giờ - 15 giờ - 18 giờ - 21 giờ), mỗi lần cho ăn 250ml.
 
2.3.   Cách cho ăn: có 2 cách
 
-        Cho ăn bằng bơm tiêm (60cc): cho thức ăn chảy từ từ, không dùng pit-tông đẩy thức ăn.
 
-        Cho ăn nhỏ giọt: nếu người bệnh bị trướng hơi sau ăn hoặc có trào ngược thức ăn nên cho ăn nhỏ giọt chậm qua túi ăn có nút điều chỉnh giọt, nâng đầu người bệnh lên cao khoảng 30-45 độ khi cho ăn và giữ như vậy khoảng 30-60 phút.
 
Trước và sau khi ăn nên tráng ống bằng 30ml nước chín.
 
III.   CÁCH CHẾ BIẾN THỨC ĂN CHO NGƯỜI ĐỘT QUỴ:
 
1.         Cách làm súp xay:
 
Nguyên liệu dùng để nấu 1 lít súp xay gồm: 120g gạo, 120g thịt heo nạc, 50g bí đỏ, 50g khoai lang, 20g dầu đậu nành (tương đương 4 muỗng cà phê), 15g đường cát (tương đương 3 muỗng cà phê), 2g muối (tương đương 2 muỗng yaourt).
 
Cách chế biến:
 
-        Cho các nguyên liệu trên vào 1.5 lít nước (để sau khi nấu xong còn 1 lít, tương đương 4 chén) và nấu mềm.  Súp sau khi nấu phải đặc mới đạt yêu cầu.
 
-        Sau đó đem súp xay nhuyễn rồi cho thêm 5 muỗng gạt men tiêu hoá Maltaz vào khi súp còn ấm nóng, khoảng 10 phút sau súp sẽ lỏng dần.
 
-        Cuối cùng, lọc súp qua rây. Súp sau khi lọc sẽ lỏng và chảy tốt qua ống thông.
 
1 lít súp xay cung cấp 850kcal, 30g đạm, 30g chất béo và 120g chất bột đường (khi lọc qua rây chất đạm sẽ bị giảm do bị giữ lại trên rây).
 
1 lít súp xay có thể chia làm 3 đến 4 lần ăn. Nếu ăn 2 cử súp/ngày thì chỉ nấu phân nửa lượng trên. Nếu ăn 4 cử súp/ngày thì cũng nấu 1 lần súp, chia phân nửa, xay nhuyễn rồi cho thêm nửa men như trên vào. Phân nửa súp còn lại sẽ cất vào ngăn mát tủ lạnh, chừng nào ăn lấy ra hâm lại, xay nhuyễn và cũng thêm bột và men, rồi lọc lại như cách trên.
 
Có thể thay gạo bằng bột gạo, khi đó nấu thịt và rau củ trước, xay nhuyễn rồi cho bột gạo vào rồi khuấy đều cho đến khi bột chín, sau đó cũng cho men vào để làm lỏng bột.                
 
Nên dùng thay đổi các loại thịt, cá, trứng và các loại rau củ. 50g thịt heo, thịt bò tương đương với 50g cá hoặc 1trứng gà hoặc 2 lòng trắng trứng.
 
Lưu ý:
 
-            Không cần hầm xương vì vừa mất thời gian và cũng không tăng thêm dinh dưỡng.
 
-            Không chứa súp đã xay trong bình thủy giữ nóng quá 4 giờ vì vi khuẩn sẽ sinh sôi nhanh ở nhiệt độ ấm.
 
2.         Cách pha bột và sữa:
 
Pha theo hướng dẫn ghi trên bao bì sản phẩm, hoặc theo hướng dẫn của Bác sĩ chuyên khoa.
 
Ví dụ:
 
-            Pha 230ml sữa Ensure: dùng 195ml nước ấm + 6 muỗng gạt sữa 
 
-            Pha 1ly bột dinh dưỡng Enaz (loại bột để ăn qua ống ): cho 2 gói nhỏ (25g/gói), thêm 180ml nước nóng 70 độ khuấy đều, sau khi pha 15 phút bột sẽ tự lỏng dần.
 
IV.     CÁCH XỬ TRÍ CÁC TÌNH HUỐNG THƯỜNG GẶP:
 
1.       Trào ngược thức ăn:
 
Nguyên nhân: cho ăn nhanh hoặc chưa tiêu hóa hết lượng thức ăn của cử trước.
 
Xử trí: cho người bệnh ăn chậm và kiểm tra lượng thức ăn còn tồn đọng trong dạ dày trước cử ăn, nếu còn trên 250ml thì ngưng ăn, 2 giờ sau có thể cho ăn lại với số lượng ít hơn. Giữ đầu người bệnh cao 45 độ trong và sau khi ăn 30-60phút.
 
2.       Tiêu chảy:
 
Nguyên nhân: chế biến, bảo quản thức ăn không đúng hướng dẫn hoặc người bệnh không dung nạp sữa.
 
Xử trí: Nếu người bệnh bị tiêu chảy nhẹ thì vẫn tiếp tục cho ăn nhưng tạm thời cho ăn ít lại, đồng thời kiểm tra các vấn đề đã nêu trên và dùng thêm các men vi sinh như: antibio, biolactyl… Nếu tình trạng tiêu chảy vẫn không giảm thì phải tham khảo ý kiến bác sĩ.
 
Bs.CKI: Hà Duy Hạnh
Theo dòng sự kiện
Copyright © 2013 BỆNH VIỆN ĐA KHOA HUYỆN HOÀNH BỒ
Khu 2 - Thị trấn Trới - Huyện Hoành Bồ- Tỉnh Quảng Ninh - Tel:0333 692574 - Fax: 0333 858665
Email: Benhvienhb@vnn.vn - bvdkhhb_syt@quangninh.gov.vn